..:::Baptyści Dnia Siódmego:::..


DZIAŁ HISTORYCZNY
Sierpień 15, 2008, 1:09 pm
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

P O Z N A J

WIELOWIEKOWE DZIEDZICTWO WIARY BAPTYSTÓW DNIA SIÓDMEGO

SPIS TREŚCI:

I. Początki (Anglia, 1590—1670)

II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)

III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)

IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)

V. «Sławimy imię Twe» — historia śpiewu i muzyki

* * *

Reklamy


I. Początki (Anglia, 1590—1670)
Sierpień 15, 2008, 12:22 pm
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

Nasz ostateczny autorytet. Jedna z wielkich zasad protestanckiej reformacji brzmi sola scriptura, co przekłada się na język polski: «jedynie Biblia». Zasada ta wyraża, iż jedynym wiarygodnym autorytetem dla wiary i ludzkiego postępowania jest Pismo Święte. W Anglii, podobnie jak w innych krajach, zgłębianie Biblii doprowadziło żarliwych wierzących do doktrynalnych wniosków, które różniły się od dotychczasowych tradycji. Z Biblią w ręku jako przewodnikiem, niektórzy chrześcijanie doszli do przekonania, iż szabat nie tylko powinien być zachowywany, ale obchodzić go należy siódmego dnia biblijnego tygodnia, czyli w sobotę.

Szabat odkryty na nowo. Osoby takie jak John Traske i Theophilus Brabourne zachowywały szabat i starały się przekonać innych do jego akceptacji. Nie przyniosło to jednak większych skutków. Po angielskiej wojnie domowej i utworzeniu republiki pod przywództwem Olivera Cromwella protestanccy dysydenci cieszyli się większymi swobodami. W latach 1650—1660 niektórzy baptyści wybrali sobotę jako dzień święty. Byli wśród nich James Ockford, William Saller, John Spittlehouse, Thomas Tillam oraz dr Peter Chamberlen, który był lekarzem trzech angielskich monarchów. Zorganizowano w tym czasie kilka zborów sabatariańskich baptystów, w tym najstarszy z istniejących do chwili obecnej — Mill Yard Seventh Day Baptist Church — pod przywództwem Chamberlena, jako pastora.

Fragment inskrypcji na grobowcu pastora dra Petera Chamberlena
pierwszego kaznodziei w historii baptystów dnia siódmego

Sabatarianie prześladowani. Po upadku republiki i przywróceniu monarchii w 1660 r. ponownie nastały czasy trudne dla osób pozostających poza państwowym Kościołem Anglii. John James — ówczesny pastor zboru Mill Yard — został stracony w 1661 r. Edward Stennett, z powodu swoich sabatariańskich przekonań, zmuszony był do zmiany zawodu i odprawiania nabożeństw za zamkniętymi drzwiami. Baptyści dnia siódmego byli także więzieni za wiarę, czego przykładem jest Francis Bampfield. Przebywając w więzieniu ropoczął służbę kaznodziejską, która zaowocowała założeniem zboru Pinners’ Hall Seventh Day Baptist Church. Zbór ten przetrwał 175 lat po śmierci Bampfielda w więzieniu.

pastor Joseph Stennett — autor chrześcijańskich hymnów

Szabat dociera do amerykańskich kolonii. Około 1664 r. dwoje sabatarian ze zboru baptystycznego w Tewkesbury — Stephen i Anne Mumfordowie — przypłynęli do Rhode Island, gdzie pomogli założyć pierwszy zbór baptystów dnia siódmego w Ameryce Północnej.

W XVII i XVIII wieku żyło w Anglii wielu wybitnych baptystów dnia siódmego, m.in. autorzy hymnów — Joseph Stennett i Samuel Stennett, a także leksykograf — Nathanael Bailey.

Zobacz kolejny rozdział: II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)



II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)
Sierpień 15, 2008, 12:08 pm
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

W większości brytyjskich kolonii w Ameryce Północnej rządy utwierdzały dominację religii oficjalnej. Społeczności prześladowane uprzednio w Anglii, tu także spotykały się z nietolerancją. Jedną z niewielu kolonii praktykujących tolerancję religijną jako zasadę była Rhode Island. Innym przykładem jest Pensylwania.

Widok na ambonę
pierwszego zboru baptystów dnia siódmego w Newport, Rhode Island —
pierwszego zboru sabatariańskiego w historii Ameryki

Pierwszy amerykański zbór. Pierwszymi baptystami dnia siódmego w Ameryce Północnej byli Stephen i Anne Mumfordowie. Przybyli oni do Newport w Rhode Island w 1664 r. Nie znajdując żadnej sabatariańskiej społeczności baptystycznej, uczestniczyli w nabożeństwach pierwszego zboru baptystów w Newport, którego pastorem był John Clarke. Członkowie tej społeczności — Samuel i Tacy Hubbardowie, postanowili wystąpić ze zboru i wraz z Mumfordami i czterema innymi osobami zdecydowali o organizacji własnych nabożeństw. W 1671 r. powstał pierwszy w Ameryce zbór baptystów dnia siódmego z siedzibą w Newport, Rhode Island. Od tego czasu zaczęły pojawiać się kolejne zbory w Nowej Anglii. Swoistym centrum działań w latach 90. XVII stulecia stała się Pensylwania. Na początku wieku XVIII niektóre zbory w New Jersey zaczęły identyfikować się z baptystami dnia siódmego. Sabatarianizm rozprzestrzenił się wkrótce do Connecticut i Nowego Jorku, a także na południe — do Wirginii i Karoliny. Zbory te w krótkim czasie nawiązały ze sobą kontakt i rozpoczęły współpracę.

Niemieccy baptyści dnia siódmego. Niektórzy spośród zamieszkałych w Pensylwanii niemieckich pietystów uznali sobotę za dzień święty. Z tego źródła wywodzi się niemiecka wspólnota baptystów dnia siódmego z Ephrata, założona w 1735 r. Niemieckie Stowarzyszenie Religijne Baptystów Dnia Siódmego zostało powołane w 1814 r.

Wojna o niepodległość. Baptyści dnia siódmego byli mocno zaangażowani w wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Jedynie kilku wiernych sprzeciwiło się wojnie w zgodzie z własnym sumieniem. Większość jednak wspierała walkę o niepodległość i dała temu wyraz w służbie w Armii Kontynentalnej.

Wybitna postać tego okresu — Samuel Ward, był jednocześnie najsłynniejszym działaczem patriotycznym pośród baptystów dnia siódmego. Należał on do zboru baptystów dnia siódmego w Westerly. Samuel Ward był gubernatorem Rhode Island, bliskim przyjacielem i korespondentem generała Nathanaela Greene’a oraz delegatem do Kongresu Kontynentalnego z Rhode Island. W Kongresie poparł on gotowość militarną i, gdyby nie śmierć na ospę, jego podpis znalazłby się na Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych.

Samuel Ward

Wojna wywierała silny wpływ na niektóre zbory. Po bitwie pod Brandywine Creek ranni z obu armii przeniesieni zostali do Ephrata, gdzie zaopiekowano się nimi. Zbór w Shrewsbury, w New Jersey, znajdował się niedaleko pola walki Monmouth; Newport znalazło się pod okupacją, zaś Piscataway, w New Jersey, zostało złupione przez Brytyjczyków.

Zobacz kolejny rozdział: III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)
Zobacz poprzedni rozdział: I. Początki (Anglia, 1590—1670)



III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)
Sierpień 15, 2008, 11:56 am
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

Pierwsza połowa XIX stulecia była czasem gwałtownych przemian w Stanach Zjednoczonych. Gdy osadnicy przeprawili się przez góry do Doliny Ohio i na terytoria północno-zachodnie, granica przesunęła się na zachód. Rozwój kanałów i linii kolejowych przyczynił się do poprawy komunikacji. Oprócz postępu i wielu sukcesów, czas ten upływał na gruncie religijnym pod znakiem wrzenia. Okres ten przyniósł także tzw. Drugie Wielkie Przebudzenie — swoistą odnowę religijną, zwiększenie zaangażowania chrześcijan i zainteresowanie naukami Biblii.

Wyruszając na Zachód. Baptyści dnia siódmego byli nie tylko obserwatorami, ale też czynnymi uczestnikami owych przemian. Wielu z nich postanowiło wyruszyć na Zachód, najpierw do Zachodniego Nowego Jorku i Wirginii Zachodniej, a następnie na północny zachód, w rejon dzisiejszych stanów: Ohio i Wisconsin. Wszędzie, gdzie dotarli, zakładali zbory baptystów dnia siódmego. Pierwsi misjonarze baptystów dnia siódmego podróżując, pomagali w utrzymaniu kontaktu między rozproszonymi zborami, głosili Ewangelię o zbawieniu w Jezusie i, korzystając z okazji, zaznajamiali chrześcijan ze znaczeniem świętowania soboty.

Sylwetka pastora Henry’ego Clarke’a
jednej z kluczowych dla organizacji Konferencji Generalnej osób

Denominacja. W miarę wzrostu liczby wiernych i zborów baptystów dnia siódmego, pojawiały się nowe potrzeby, szanse i wyzwania. Liczba zborów stale się powiększała i nadszedł czas, aby dać wyraz jedności między nimi poprzez utworzenie struktury zrzeszającej zbory i umożliwiającej im wzajemne wsparcie.

Milton Academy (późniejszy Milton College), Wisconsin

Kalendarium:

1802 — utworzenie Konferencji Generalnej Baptystów Dnia Siódmego, jako organu jednoczącego zbory we wspólnej wierze i składaniu świadectwa, przy pełnym zachowaniu dotychczasowego, starobaptystycznego ustroju kongregacjonalnego i pełnej autonomii lokalnych zborów.

1818 — utworzenie pierwszego towarzystwa misyjnego przez baptystów dnia siódmego.

1833 — wydanie «Exposé of Sentiments» jako podsumowania zasad wiary baptystów dnia siódmego.

1844 — powołanie istniejącego do dziś Towarzystwa Misyjnego Baptystów Dnia Siódmego i wysłanie pierwszych misjonarzy za granicę.

1844 — Amerykańskie Sabatariańskie Towarzystwo Traktatowe wydaje pierwszy numer czasopisma «The Sabbath Recorder», będącego w XIX wieku tygodnikiem, a obecnie wydawanym przez baptystów dnia siódmego jako miesięcznik.

1857 — otwarcie Alfred University w stanie Nowy Jork

1867 — otwarcie Milton College w stanie Wisconsin

1888 — otwarcie Salem College w Wirginii Zachodniej

George B. Utter
pierwszy redaktor
czasopisma «The Sabbath Recorder» (pełnił tą funkcję 25 lat)

Oprócz powołania uwzględnionych w kalendarium szkół wyższych, czas ten odznaczył się zwiększeniem nacisku na wychowanie religijne i wprowadzeniem regularnych szkół sobotnich w zborach baptystów dnia siódmego. Przed wojną secesyjną, zbory baptystów dnia siódmego obecne były już nie tylko na macierzystym wschodnim wybrzeżu, ale rozproszone istniały w nowoutworzonych stanach na zachodzie kraju.

Zobacz kolejny rozdział: IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)
Zobacz poprzedni rozdział: II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)



IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)
Sierpień 15, 2008, 11:37 am
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

Pod koniec wieku XVIII i na początku XIX protestanci, zarówno z Europy, jak i Ameryki zrozumieli odpowiedzialność niesienia dobrej nowiny tym ludom na świecie, które jej nigdy nie słyszały. W celu wsparcia owych wysiłków powstawały towarzystwa misyjne. Pierwsze projekty towarzystw dotyczyły ewangelizacji Indii i Chin, następnie Afryki i całego świata. Anglik, William Carey, był pierwszym baptystycznym misjonarzem wysłanym do Indii. Do kraju tego dotarł w 1793 r. Jego przykład zainspirował wielu innych do wyruszenia na misję.

Pierwsze wysiłki misyjne baptystów dnia siódmego podjęte zostały w 1818 r. i były ukierunkowane na wsparcie rozproszonej społeczności w Stanach Zjednoczonych. Od tego czasu ważnym elementem ewangelizacji stały się tzw. «misje domowe». W niedługim czasie baptyści dnia siódmego, podobnie jak inni protestanci, zrozumieli powołanie i postanowili wyruszyć z Ewangelią poza granice kraju.

Jednym z pierwszych projektów była misja do Żydów — najpierw w Ameryce, potem w Palestynie. Wybór ten oparł się na błędnym założeniu, iż szabat stanowić będzie wystarczającą płaszczyznę porozumienia. Wysiłki, niestety, nie powiodły się.

Lucy Carpenter

Chiny. W 1844 r. powołane zostało Towarzystwo Misyjne Baptystów Dnia Siódmego z wyraźnym celem wyrażonym w jego konstytucji, aby dotrzeć do «…innych części świata». W 1847 r. baptyści dnia siódmego — Solomon i Lucy Carpenterowie z Nathanem i Olive Wardnerami wypłynęli do Chin. Praca, którą rozpoczęli w Szanghaju i okolicach była głównym projektem Towarzystwa Misyjnego Baptystów Dnia Siódmego przez następnych sto lat. Zbór baptystów dnia siódmego w Szanghaju został założony w 1850 r. z liczbą siedmiu członków. Kiedy komuniści przejęli władzę w 1949 r. w kraju tym żyło prawie 600 baptystów dnia siódmego.

Malawi. Pod koniec XIX wieku misjonarz baptystów dnia siódmego został wysłany do Afryki Środkowej, do ówczesnej kolonii brytyjskiej o nazwie Niasa (dzisiejsza Republika Malawi). Misjonarz ten odniósł sukces, jednak już w 1912 r. został wydalony przez rząd kolonialny z powodu zaangażowania w działalność polityczną. W Afryce pozostali jednak pozyskani przez niego ludzie, którzy stali się baptystami dnia siódmego. Na prośbę afrykańskich baptystów dnia siódmego misja została ponownie otwarta w latach 40. XX wieku. Jest ona obecnie najważniejszym projektem Towarzystwa Misyjnego Baptystów Dnia Siódmego.

Inne kraje. Baptyści dnia siódmego prowadzą także działalność w wielu innych krajach świata. W niektórych krajach istniały sabatariańskie wspólnoty ewangelicznych chrześcijan, które nawiązały kontakt z naszym wyznaniem i postanowiły stać się częścią denominacji baptystów dnia siódmego. W ten sposób w 1924 r. na Jamajce do baptystów dnia siódmego przystąpiło 14 zborów. Towarzystwo Misyjne wparło jamajski kościół i w 1948 r. w miejscowości Kingston, na Jamajce została otwarta pierwsza uczelnia o nazwie Crandall High School.

Baptyści dnia siódmego prowadzą ponadto działalność w wielu innych krajach świata, m.in. w Australii, Nowej Zelandii (i Oceanii), Argentynie, Brazylii, Holandii, Niemczech, Francji, Republice Południowej Afryki, Mozambiku, Nigerii, Meksyku, Gujanie, Birmie, Indiach i na Filipinach.

Światowa Federacja Baptystów Dnia Siódmego. W 1964 r. powołano do istnienia Światową Federację Baptystów Dnia Siódmego. Jednoczy ona autonomiczne kościoły krajowe baptystów dnia siódmego z pięciu kontynentów świata i 22 krajów, aby wspierać «jedność baptystów dnia siódmego w Chrystusie i wzmacniać świadectwo na całym świecie».

Baptyści dnia siódmego, choć nie są wielką denominacją, zawsze wspierali i będą wspierać przykazanie Pana naszego, aby «czynić uczniami wszystkie narody, chrzcząc je […] i ucząc przestrzegać wszystkiego», co Jezus Chrystus przykazał.

Zobacz kolejny rozdział: V. «Sławimy imię Twe» — historia śpiewu i muzyki
Zobacz poprzedni rozdział: III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)



V. «Sławimy imię Twe» — historia śpiewu i muzyki
Sierpień 15, 2008, 11:28 am
Filed under: IV. Nasze dziedzictwo

Baptyści dnia siódmego od zawsze chwalili Boga pieśnią. We wczesnym okresie reformacji w Anglii powstał spór dotyczący tego, co i jak chrześcijanie powinni śpiewać. Problem ten do dziś istnieje w niektórych środowiskach protestanckich. Joseph Stennett (1663—1713) był pastorem baptystów dnia siódmego i autorem wielu hymnów chrześcijańskich. Pisał je w czasie, gdy wielu protestantów sprzeciwiało się śpiewaniu czegokolwiek, poza biblijnymi psalmami. Skomponował i ułożył pieśni na temat chrztu i Wieczerzy Pańskiej, zawsze starając się opierać słowa na konkretnych fragmentach Biblii. Jeden z jego najsłynniejszych hymnów to «Another Six Days Work is Done», który dotyczy szabatu. Wnuk Josepha Stennetta — Samuel Stennett (1727—1795) jest prawdopodobnie najbardziej znanym autorem hymnów spośród baptystów dnia siódmego. Jego pieśni: «Majestic Sweetness Sits Enthroned» i «On Jordan’s Stormy Banks I Stand» pojawiają się w większości amerykańskich śpiewników protestanckich. Wśród pozostałych autorów pieśni będących baptystami dnia siódmego wyróżnić należy nazwiska: J. M. Stillman, Mary Stillman, William C. Daland i Elizabeth Fisher Davis.

Samuel Stennett (1727—1795)

W XIX i XX wieku nabożeństwa baptystów dnia siódmego były wypełnione śpiewem uwielbienia. Baptyści dnia siódmego w większości posiadają te same pieśni, co inne kościoły protestanckie. Istnieją jednak także pieśni charakterystyczne wyłącznie dla naszej denominacji. Elizabeth Fisher Davis napisała słynną pieśń młodzieżową pt. «Young People’s Rally Song», która dumnie ogłasza: «We young folks are Seventh Day Baptists».

 

William C. Daland

Hymnem denominacji baptystów dnia siódmego jest pieśń napisana przez Wiliama C. Dalanda, pt. «God of the Sabbath» (po polsku: «Boże sabatu»). Pierwsza zwrotka hymnu głosi:

Boże sabatu, Tobie tylko cześć!
Dziś nasze serca chcą Ci śpiewać pieśń;
Tyś stworzył świat i podtrzymujesz go —
Spójrz na Swe dzieci, co na ziemi są.

W oryginale brzmi zaś:

God of the Sabbath, unto Thee we raise
Our grateful hearts in songs of love and praise.
Maker, Preserver all to Thee we owe;
Smile on Thy children, waiting here below.

Muzyka stała się również narzędziem ewangelizacji. Na początku XX wieku męskie i żeńskie kwartety odważyły się wyjść z repertuarem do pobliskich zborów, gdzie odbywały się spotkania przebudzeniowe. Najczęściej używali słynnych śpiewników pt. «Towner song books».

Obecnie służby ewangelizacyjnej na polu muzycznym podejmują się młodzi baptyści dnia siódmego, tworząc grupy i zespoły uwielbieniowe (np. «Lightbearers for Christ», czy «Stained Glass»), które wykonują współczesną muzykę uwielbieniową i głoszą podczas występów Ewangelię.

Muzyka zawsze odgrywała w społeczności baptystów dnia siódmego istotną rolę. Od początku była częścią naszego uwielbienia i nabożeństwa składanego Bogu, począwszy od pierwszych autorów hymnów, po czasy współczesne, jak np. nowoczesna aranżacja «Wonderful Grace of Jesus», śpiewana ostatnio na nabożeństwie uwielbieniowym podczas Konferencji Generalnej.

Muzyka tradycyjna czy współczesna? Baptyści dnia siódmego korzystają z wielkiego dziedzictwa muzyki protestanckiej różych stylów i tradycji. Wielką wagę przywiązujemy do spuścizny muzycznej protestantyzmu. Dlatego też śpiewamy na nabożeństwach pieśni ułożone przez protestantów w minionych stuleciach. Nie oznacza to jednak odcięcia się od współczesnej muzyki chrześcijańskiej — wręcz przeciwnie — uważamy, że muzyka nowoczesna doskonale uzupełnia pieśni tradycyjne. W wielu zborach baptystów dnia siódmego podczas nabożeństw, oprócz starych tradycyjnych pieśni śpiewanych przy akompaniamencie organ, wierni uwielbiają Boga śpiewając nowoczesne pieśni przy akompaniamencie różnych instrumentów muzycznych i pod przewodnictwem zespołów uwielbiających i liderów uwielbienia.

Zobacz poprzedni rozdział: IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)