dr Marcin Luter

Przed nami kolejne Święto Reformacji. Ten ważny dzień w kalendarzu chrześcijańskim przypada, jak co roku, 31 października. Święto Reformacji upamiętnienia wystąpienie Bożego sługi – Marcina Lutra – przeciwko niektórym poglądom i praktykom Kościoła rzymskiego, które pozostają w sprzeczności z nauką apostolską. Ogłoszenie przez Lutra 95 tez stało się w historii Kościoła symbolem początku reformacji. Zauważyć jednak należy, iż postulaty protestantyzmu są tak stare, jak stare jest chrześcijaństwo, zaś ludzie wierni Ewangelii nie znikli z powierzchni ziemi po śmierci apostołów, aby pojawić się dopiero w wieku szesnastym (por. Ewangelia Mateusza 16:18). Faktycznie, ruch reformacyjny stanowił powrót do źródeł, do «wiary, która raz na zawsze została przekazana świętym» (Biblia, List Judy 1:3). Reformacja zmieniła oblicze chrześcijańskiego świata. Ponownie zwrócono uwagę na fakt, iż podstawą usprawiedliwienia grzesznika przed Bogiem jest jego zawierzenie Jezusowi jako Panu i Zbawicielowi. Usunięto tradycje ludzkie, w tym kult świętych, tak aby centrum mógł stanowić krzyż i Chrystus, jako jedyny pośrednik. Przywrócono apostolską zasadę kapłaństwa wszystkich wierzących. Wszelkie reformy dokonywane były w oparciu o Pismo Święte jako jedyny miarodajny autorytet.

Reformacja objęła swoim zasięgiem wiele krajów. Jednym z nich była Anglia. Jako, że Kościół anglikański w dużej mierze zachował elementy niebiblijnej tradycji, wkrótce wyłoniły się z niego ruchy reformacyjne, zwolenników których nazwano dysydentami. Byli to protestanci m.in. purytanie i baptyści. Domagali się oni powrotu do wzorców nowotestamentowych, odrzucenia rytualizmu i rozbudowanej liturgii na rzecz ewangelicznej prostoty. Ruch baptystyczny powstał na gruncie przekonania, iż chrzest musi być poprzedzony osobistym nawróceniem. Tylko osoby narodzone na nowo, czyli zbawione, na podstawie złożonego przed zborem świadectwa odrodzonego życia i wyznania wiary w Chrystusa mogą zostać ochrzczone. Choć większość baptystów, podobnie jak Kościół anglikański pozostała przy święceniu niedzieli, część z nich przekonana wyraźnymi fragmentami Pisma Świętego postanowiła na wzór gmin chrześcijańskich I wieku święcić sobotę. Tu należy się dopatrywać początków ruchu baptystów dnia siódmego, którego zwolenników pierwotnie określano sabatarianami.

Dziś, po 491 latach od pamiętnego dnia, kiedy oddany Bogu zakonnik ogłosił swoje tezy, warto, abyśmy kolejny raz przyjrzeli się naszemu chrześcijaństwu, teraz – w XXI wieku, gdyż reformacja nie jest czymś, co było i minęło. Pamiętajmy, że Ecclesia reformata semper reformanda est (Kościół raz zreformowany stale się reformuje). Gromadząc się w zborach na Święto Reformacji, mając w pamięci wspaniałą historię ruchu reformacyjnego, postarajmy się spojrzeć w przyszłość i być reformatorami dla trzeciego tysiąclecia. Jak co roku, pośród białych róż, zaśpiewamy:

Warownym grodem jest nasz Bóg, orężem nam i zbroją.
Wybawia nas od wszelkich trwóg, co nas tu niepokoją!
Stary, chytry wróg czyha, by nas zmógł;
Swych mocy złych rój prowadzi na nas w bój.
Na ziemi któż mu sprosta?

HISTORIA

Historia baptystów dnia siódmego sięga siedemnastego wieku (pierwszy zbór powstał w Londynie, w roku 1651), choć grupy o podobnym charakterze istniały dużo wcześniej. Baptyści dnia siódmego odrzucili tradycje nie znajdujące poparcia w Piśmie Świętym i przywrócili nauki, które zostały przez inne społeczności porzucone. Wśród pierwszych baptystów dnia siódmego podkreślanych było pięć głównych nauk:

• zbawienie jest darem Bożym dla tych, którzy wierzą pojednawczą ofiarę Chrystusa,
• Biblia musi być dla chrześcijan jedynym autorytetem w sprawach wiary i praktyki,
• Bóg dał moralne prawo (dziesięć przykazań) całej ludzkości, żyjącej we wszystkich okresach,
• szabat (siódmego dnia tygodnia) jest częścią Bożego prawa moralnego. Żaden ludzki autorytet nie może zmienić dnia odpocznienia i nabożeństwa,
• świeckie rządy nie powinny mieć władzy nad kościołem (rozdzielenie państwa od kościoła).

Baptyści dnia siódmego z powodu powyższych przekonań byli prześladowani na terenie Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych.

Adwentyści dnia siódmego rozwinęli się ponad 200 lat później. Pierwsi z nich byli uczniami Williama Millera. Miller zapowiadał, że powtórne przyjście Chrystusa nastąpi w 1844 r. Niespełnienie proroctwa zaowocowało «wielkim rozczarowaniem» wśród jego zwolenników. Niektórzy, przekonani przez baptystów dnia siódmego, że biblijnym dniem świętym jest sobota, wprowadzili kwestię zachowywania szabatu do swojej interpretacji proroctw Księgi Daniela i Objawienia. Nauka ta została umocniona za przywództwa Jamesa i Ellen White’ów. Ellen G. White napisała wiele książek, niekiedy zapożyczając od innych autorów. Twierdziła, że doświadcza widzeń, które wprowadziły mnóstwo rozmaitych nauk do tej młodej denominacji. Zaczęła być postrzegana jako autorytet interpretujący Biblię. Już na samym początku swego istnienia, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego zadeklarował, że jej «świadectwa dla zboru» są «głosem Pana skierowanym do Swojego ludu» (zob. Review and Herald, 12 listopada 1857).

Pierwszy zbór baptystów dnia siódmego w samych Stanach Zjednoczonych został założony w 1671 r., podczas gdy  adwentyści dnia siódmego pojawili się dopiero po 1844 roku.

PEWNE PODOBIEŃSTWA

Obydwie społeczności:

• zachowują prawdziwy, biblijny szabat, siódmy dzień tygodnia, zwany popularnie «sobotą»,
• popierają wolność religijną i rozdzielenie państwa od Kościoła,
• praktykują chrzest przez całkowite zanurzenie (różnice w znaczeniu chrztu będą omówione poniżej).

WAŻNIEJSZE RÓŻNICE

I. Biblia:

Baptyści dnia siódmego postrzegają Biblię jako jedyny i ostateczny autorytet we wszelkich kwestiach dotyczących wiary i praktyki, zarówno dla poszczególnych chrześcijan, jak i Kościoła w całości.

Adwentyści dnia siódmego podkreślają, że Biblia jest źródłem ich wiary, lecz nauczają także o natchnieniu Ellen G. White, ich prorokini. Uznają jej pisma i nauki za autorytatywne dla Kościoła.

II. Interpretacja Biblii:

Baptyści dnia siódmego uważają, iż wolność myśli pod kierownictwem Ducha Świętego są niezbędne chrześcijańskiej wierze i praktykom (zob. Preambuła do Artykułów Wiary). Popierają nieskrępowane studium i otwartą dyskusję nad Biblią, a także wolność sumienia w poszukiwaniach zrozumienia i zastosowania Bożego Słowa.

Adwentyści dnia siódmego posługują się oficjalnymi wytycznymi w interpretowaniu Biblii. Kościół Adwentystów wymaga od swych członków akceptacji i poparcia wszystkich stanowisk Kościoła na każdej płaszczyźnie. Dowolność interpretacji jest ograniczona tylko w wyznaczonych kwestiach.

III. Pojednanie człowieka z Bogiem

Baptyści dnia siódmego nauczają, że pojednawcze dzieło Chrystusa zostało zakończone, gdy Chrystus zmarł na krzyżu. Życie wieczne nie jest czymś, na co można sobie zarobić dobrymi uczynkami; jest to dar dostępny jedynie z łaski. Każdy wierzący jest już dziś wolny od potępienia i pewny zbawienia, gdyż pojednanie jest już zakończone. Wszyscy jesteśmy zobowiązani do spełniania dobrych uczynków, jednak zbawienie nie jest zależne od naszych własnych wysiłków w tym względzie.

Adwentyści dnia siódmego głoszą tzw. «trójanielskie poselstwo», zgodnie z którym Chrystus wszedł do «najświętszego przedziału niebiańskiej świątyni» w 1844 roku, aby zakończyć wciąż trwające dzieło pojednania poprzez dokładny sąd nad ludem Bożym. Dzieło to określane jest mianem «sądu śledczego». Ponadto wielu adwentystów uważa, że własne wysiłki ludzi stanowią niezbędny element do uzyskania zbawienia, zarówno dla nich samych jak i dla innych.

IV. Proroctwa i powtórne przyjście Chrystusa

Baptyści dnia siódmego wierzą, że powrót Chrystusa na ziemię w mocy i chwale nastąpi już niedługo, nigdy jednak nie wyznaczają dat tego wydarzenia. Nauczają i podkreślają wagę biblijnych proroctw, jednakże nie układają żadnych szczegółowych scenariuszy dotyczących okoliczności towarzyszących powtórnemu przyjściu Jezusa.

Adwentyści dnia siódmego przywiązują wielką wagę do swojej interpretacji proroctw, której akceptacja jest wymagana od wszystkich członków kościoła. Wielu adwentystów wierzy, że jedynie ci, którzy przyjmą ową interpretację, określaną mianem «teraźniejszej prawdy», zostaną przemienieni, gdy Chrystus powróci przy końcu świata.

V. Zdrowie i dieta

Baptyści dnia siódmego nauczają, że chrześcijanie są zobowiązani do dbania o własne zdrowie, lecz nie narzucają konkretnego wzorca. Wielu baptystów dnia siódmego przestrzega starotestamentowych zaleceń dietetycznych, lecz nie postrzegają tego jako warunku do zbawienia czy członkostwa w Kościele.

Adwentyści dnia siódmego nauczają, że starotestamentowe prawa dotyczące pokarmów obowiązują również chrześcijan. Przestrzeganie ich jest warunkiem członkostwa w Kościele. Ponadto przywódcy adwentystów zalecają wszystkim członkom dietę wegetariańską.

VI. Dary i szafarstwo

Baptyści dnia siódmego uważają, że wszyscy chrześcijanie są odpowiedzialni przed Bogiem za właściwe wykorzystanie środków materialnych, jak również darów Ducha Świętego. Podobnie jak niektóre inne wspólnoty ewangeliczne, baptyści dnia siódmego popierają system dziesięcin, lecz nie postrzegają go jako warunek członkostwa w Kościele.

Adwentyści dnia siódmego postrzegają dziesięcinę (oddawanie na rzecz kościoła dziesięciu procent dochodu) jako bezwzględny obowiązek wszystkich członków Kościoła. Ponadto uważają, że dziesięcina powinna być uzupełniana systematycznie zbieranymi darami. Wielu adwentystów naucza, że nie oddawanie dziesięciny jest równoznaczne z kradzieżą i jest ciężkim grzechem.

VII. Organizacja Kościoła

Baptyści dnia siódmego zorganizowani są kongregacjonalnie. Odpowiedzialność związana z organizacją i działalnością Kościoła spoczywa na członkach lokalnych zborów. Wybór pastora, zarządzanie własnością majątkową czy ustalanie priorytetów w służbie to kompetencje należące do miejscowego zgromadzenia. Popiera się współpracę między zborami, wspólne przedsięwzięcia, społeczność i duchowe ubogacanie się.

Adwentyści dnia siódmego są społecznością autorytarną i scentralizowaną. Forma organizacji oparta jest na modelu episkopalnym. Mianowanie na stanowisko pastora, własność majątkowa, ustalanie celów i projektów zawsze należy do zwierzchnich władz Kościoła, nie zaś do kompetencji lokalnych zborów. Większość dziesięcin i darów jest odsyłana do centralnych zarządów, które decydują o ich rozdysponowaniu.

VIII. Stosunki z innymi chrześcijanami

Baptyści dnia siódmego chcą dzielić się biblijnymi prawdami ze wszystkimi ludźmi. Pragną mieć społeczność z innymi odrodzonymi z Ducha biblijnymi chrześcijanami. Dlatego też otwarci są na współpracę z ewangelicznymi chrześcijanami, również tymi, którzy nie rozumieją jeszcze prawdy o dniu sobotnim. Większość baptystów dnia siódmego postrzega kwestię tzw. «piętna bestii» jako należącą nadal do przyszłości i upatruje w nim problem znacznie poważniejszy od kwestii, który dzień należy święcić.

Adwentyści dnia siódmego uznają swoją organizację za  «kościół ostatków», a wielu z nich uważa, iż tylko członkowie Kościoła Adwentystów otrzymają zbawienie. Ponadto, zgodnie z «Wielkim bojem», święcenie niedzieli jest postrzegane jako «piętno bestii» z Księgi Objawienia. Te dwie nauki ograniczają stosunki adwentystów z innymi wyznaniami, w szczególności z tymi, które nie zachowują szabatu jako dnia świętego.

IX. Szabat

Baptyści dnia siódmego zachowują szabat od niemal 400 lat. Nauczali o tym szczególnym dniu jako o błogosławieństwie, które Bóg ustanowił dla wszystkich ludzi, za co byli prześladowani. Posłuszeństwo Bogu jest uważane jako odpowiedź miłości na Jego łaskę. Wierzą, że szabat powinien być wiernie zachowywany jako dzień odpoczynku, uwielbienia i wspólnoty.

Adwentyści dnia siódmego dowiedzieli się prawdy o szabacie od baptystów dnia siódmego. Adwentyści często podkreślają, że zachowywanie szabatu jest konieczne do zbawienia. Szabat odgrywa też dużą rolę w adwentystycznej wykładni proroctw biblijnych, włącznie z poglądem, iż świętowanie niedzieli jest wymienionym w Objawieniu Jana «piętnem bestii».

X. Chrzest

Baptyści dnia siódmego nauczają, że chrzest przez zanurzenie jest świadectwem śmierci, pogrzebu i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Ponieważ chrzest jest osobistym świadectwem nawrócenia, baptyści dnia siódmego uznają ważność chrztu udzielonego w innych wyznaniach, pod warunkiem, iż miał on formę biblijną (przez zanurzenie na wyznanie wiary), osoba go przyjmująca była odrodzona z Ducha i uznaje sama jego ważność.

Adwentyści dnia siódmego zazwyczaj nie akceptują chrztu udzielanego przez inne wyznania chrześcijańskie. Wynika to z faktu, iż w Kościele Adwentystów Dnia Siódmego chrzest oznacza nie tylko złożenie świadectwa o śmierci, pogrzebie i zmartwychwstaniu Chrystusa, ale odnosi się również do przyjęcia adwentystycznej doktryny religijnej oraz członkostwa w organizacji.

Opracowując tą broszurę starano się obiektywnie przedstawić historyczne stanowiska wiary obu wyznań. Dokument ten nie obejmuje z pewnością wszystkich kwestii, jako że wśród poszczególnych wiernych obu Kościołów istnieją nieznaczne różnice.

Tytuł oryginału: A comparison of Seventh Day Baptists and Seventh-day Adventists.

Argentyna jest pięknym wielkim krajem w Ameryce Południowej. Liczba ludności wynosi ok. 37 milionów, z czego większość należy do Kościoła katolickiego. Kościoły ewangeliczne posiadają znacznie mniej wiernych. Pomimo występowania bogactw naturalnych, Argentyna boryka się z wieloma problemami natury społecznej i ekonomicznej.

Jako baptyści dnia siódmego marzyliśmy o założeniu kościoła będącego świadectwem dla Boga. W 1992 roku Pan otworzył drzwi do pracy na tym obszarze i jesteśmy pewni, że pozostaną one otwarte ku Jego chwale. Z powodów rodzinnych (śmierć rodziców) tego roku udałem się do Argentyny na sześć miesięcy. Nawiązałem tam kontakt z osobami zainteresowanymi nauczaniem baptystów dnia siódmego. Wkrótce potem niewielka grupa dziesięciorga dorosłych i siedmiorga dzieci zaczęła się spotykać regularnie.

Po moim powrocie do Australii, modliłem się do Boga o ochronę i błogosławieństwo dla tego młodego dzieła. Z owej pierwotnej grupy, wierności Panu dochowały dwie rodziny, stając się podwaliną obecnego kościoła argentyńskiego. Nowe dzieło przyniosło nam wiele łez, wiele prób, ale też wiele radości, wielkiej radości w Panu.

W 1994 roku powróciłem do Argentyny, by zainicjować tam nową pracę. Spodziewałem się walki i rozczarowania, ale wiedziałem, że moc Pańska jest silniejsza ode mnie. Kościół w Argentynie zawiązał się w podmiejskiej dzielnicy Barriomuero w zachodniej części prowincji Buenos Aires, w domu Rubena Rodrigueza i jego żony — Isabel. Obecnie jest to placówka zboru.

W większej mierze dzieło to rozpoczęło się od wizyt domowych i nawiązywania nowych kontaktów. Oficjalnie nabożeństwa zaczęły się odbywać w październiku 1996 roku w zborze, którego obecna siedziba znajduje się przy General Acha No 151 Morón, Provincia Buenos Aires, Argentyna. Początki nie należały do łatwych z uwagi na różne okoliczności, problemy społeczne, brak środków finansowych oraz duże bezrobocie. Dzieło rozpoczęło się od prowadzenia rozważań biblijnych i organizowania akcji ewangelizacyjnych. Członkowie kościoła argentyńskiego wywodzą się z różnych środowisk: baptystycznych, adwentystycznych, zielonoświątkowych i katolickich.

pastor Jose Alegre

1. LOGO

2. HYMN

3. ARTYKUŁY WIARY

W centrum naszego logo znajduje się KRZYŻ. Symbolizuje on zbawienie i usprawiedliwienie grzesznika przed Bogiem. To właśnie w zastępczej śmierci Jezusa Chrystusa upatrujemy swoją jedyną nadzieję, dlatego też znajduje się on w samym centrum logo. To dzięki krzyżowej ofierze mamy już dzisiaj pewność życia wiecznego. Krew Syna Bożego przelana na krzyżu jest pełnym zadośćuczynieniem za nasze występki, dlatego nie lękamy się wiecznej kary i wiemy, że krew ta oczyszcza nas z wszystkich grzechów i zmazuje wszelką winę.

«Albowiem mowa o krzyżu jest głupstwem dla tych, którzy giną, natomiast dla nas, którzy dostępujemy zbawienia, jest mocą Bożą» Biblia, 1 List do Koryntian 1:18.

Krzyż na naszym logo jest pusty, tzn. nie ma na nim postaci cierpiącego Chrystusa. Wynika to nie tylko z Bożego wyraźnego zakazu czynienia podobizn, o czym mówi biblijna wersja dziesięciu przykazań (2 Księga Mojżeszowa 20:4), ale również z faktu, iż ofiara Chrystusa zakończyła się 2000 lat temu na Golgocie i nie jest ona w żaden sposób kontynuowana, powtarzana, ani uobecniana. Pusty krzyż symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa Pana, który trzeciego dnia odniósł zwycięstwo nad śmiercią i więcej już nigdy nie cierpi. Oznacza także, iż zbawienie jest całkowicie zakończone i wypełnione w Chrystusie i jego ofierze krzyżowej.

«A gdy Jezus skosztował octu, rzekł: Wykonało się! I skłoniwszy głowę, oddał ducha» Biblia, Ewangelia Jana 19:30.

Tłem naszego logo jest BIBLIA. Ten święty zbiór ksiąg Starego i Nowego Testamentu jest naszym ostatecznym autorytetem w sprawach wiary i praktyki. Stanowi nieomylne i wiarygodne objawienie Bożej woli Kościołowi. Biblia jest jedyną regułą naszej wiary, gdyż w przeciwieństwie do innych źródeł, powstała ona na drodze Bożego nadprzyrodzonego objawienia, nie zaś ludzkich urojeń. Dlatego też, podobnie jak Biblia jest podstawą naszej wiary, tak też stanowi tło dla naszego logo.

«Całe Pismo przez Boga jest natchnione i pożyteczne do nauki, do wykrywania błędów, do poprawy, do wychowywania w sprawiedliwości, aby człowiek Boży był doskonały, do wszelkiego dobrego dzieła przygotowany» Biblia, 2 List do Tymoteusza 3:16—17.

Najwyżej położonym elementem naszego logo jest PŁOMIEŃ. Symbolizuje on Ducha Świętego, który został dany jako pocieszyciel w dniu pięćdziesiątnicy i którym zostają napełnieni wszyscy wierzący w Pana Jezusa. Uświadamia on nam powagę grzechu i wiedzie do Zbawiciela. Wprowadza nas we wszelką prawdę, dając każdemu szczeremu wierzącemu właściwe zrozumienie Słowa Bożego. Będąc suwerennym Bogiem, rozdziela on darów duchowych każdemu z osobna, jak zechce.

«A gdy nadszedł dzień Zielonych Świąt, byli wszyscy razem na jednym miejscu. I powstał nagle z nieba szum, jakby wiejącego gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, gdzie siedzieli. I ukazały się im języki jakby z ognia, które się rozdzieliły i usiadły na każdym z nich. I napełnieni zostali wszyscy Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami, tak jak im Duch poddawał» Biblia, Dzieje Apostolskie 2:1—4.

Podobnie, jak POCHODNIA przeszywa nasze logo od dołu do góry, tak też Słowo Boże jest środkiem, przez który Bóg prowadzi nas od początku, aż do końca w naszej pielgrzymce wiary. Słowo Boże umożliwia nam nie tylko poznanie Ewangelii. Dzięki mądrości Bożej w nim zawartej, stanowi ono wyjątkową i niezastąpioną pochodnię w sprawach życia codziennego. Rzucając światło na wiele kwestii, pozwala uniknąć błędów i prowadzić obfite życie.

«Słowo twoje jest pochodnią nogom moim i światłością ścieżkom moim» Biblia, Psalm 119:105.

Tą pieśń zna prawdopodobnie każdy baptysta dnia siódmego na świecie. Jest to hymn naszej denominacji. Został napisany przez Mary A. Stillman — amerykańską baptystkę dnia siódmego. W większości zborowych śpiewników znajduję się on pod nr 1. Melodię do hymnu napisał William C. Daland.

William C. Daland

Pieśń, pod względem formy, jest modlitwą do Boga. Każda ze zwrotek jest apostrofą skierowaną do jednej z trzech boskich osób — Ojca, Syna i Ducha Świętego.

Nutowy zapis hymnu

POSŁUCHAJ MELODII HYMNU «BOŻE SABATU»

Polski przekład:

1. Boże sabatu, Tobie tylko cześć!
Dziś nasze serca chcą Ci śpiewać pieśń;
Tyś stworzył świat i podtrzymujesz go —
Spójrz na Swe dzieci, co na ziemi są.

2. Chryste, nasz Zbawco, Tyś sabatu Pan!
Ciemność i błędy odsuń od nas w dal;
Z podłej niewoli w wolność wyrwij nas;
Książe Pokoju, oświeć prawdą świat.

3. Duchu najświętszy, miłość rozlej Swą!
Duszom, o udziel mocy z niebios stron;
O, Boże Ojcze, Synu, Duchu, przyjdź!
Udziel Swych łask nam, Trójco Święta, dziś.
Amen.

Tekst oryginalny:

1. God of the Sabbath unto Thee we raise
Our grateful hearts in songs of love ad praise
Maker, Preserver, all to Thee we owe
Smile on Thy children waiting here below.

2. Christ, Thou art Lord e’en of the Sabbath day
Darkness and error Thou canst sweep away.
From sordid bondage bring us sweet release.
Light of the World and Glorious Prince of Peace.

3. Spirit divine, O shed abroad Thy love.
Quicken our souls with power from above.
Father and Son and Spirit, mighty Three,
Grant us a blessing, Holy Trinity!
Amen.

Więcej na temat muzyki i śpiewu w społeczności baptystów dnia siódmego możesz przeczytać w tym artykule.

WIELOWIEKOWE DZIEDZICTWO WIARY BAPTYSTÓW DNIA SIÓDMEGO

SPIS TREŚCI:

I. Początki (Anglia, 1590—1670)

II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)

III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)

IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)

V. «Sławimy imię Twe» — historia śpiewu i muzyki

* * *

Szabat odkryty na nowo. Osoby takie jak John Traske i Theophilus Brabourne zachowywały szabat i starały się przekonać innych do jego akceptacji. Nie przyniosło to jednak większych skutków. Po angielskiej wojnie domowej i utworzeniu republiki pod przywództwem Olivera Cromwella protestanccy dysydenci cieszyli się większymi swobodami. W latach 1650—1660 niektórzy baptyści wybrali sobotę jako dzień święty. Byli wśród nich James Ockford, William Saller, John Spittlehouse, Thomas Tillam oraz dr Peter Chamberlen, który był lekarzem trzech angielskich monarchów. Zorganizowano w tym czasie kilka zborów sabatariańskich baptystów, w tym najstarszy z istniejących do chwili obecnej — Mill Yard Seventh Day Baptist Church — pod przywództwem Chamberlena, jako pastora.

Fragment inskrypcji na grobowcu pastora dra Petera Chamberlena —
pierwszego kaznodziei w historii baptystów dnia siódmego

Sabatarianie prześladowani. Po upadku republiki i przywróceniu monarchii w 1660 r. ponownie nastały czasy trudne dla osób pozostających poza państwowym Kościołem Anglii. John James — ówczesny pastor zboru Mill Yard — został stracony w 1661 r. Edward Stennett, z powodu swoich sabatariańskich przekonań, zmuszony był do zmiany zawodu i odprawiania nabożeństw za zamkniętymi drzwiami. Baptyści dnia siódmego byli także więzieni za wiarę, czego przykładem jest Francis Bampfield. Przebywając w więzieniu ropoczął służbę kaznodziejską, która zaowocowała założeniem zboru Pinners’ Hall Seventh Day Baptist Church. Zbór ten przetrwał 175 lat po śmierci Bampfielda w więzieniu.

pastor Joseph Stennett — autor chrześcijańskich hymnów

Szabat dociera do amerykańskich kolonii. Około 1664 r. dwoje sabatarian ze zboru baptystycznego w Tewkesbury — Stephen i Anne Mumfordowie — przypłynęli do Rhode Island, gdzie pomogli założyć pierwszy zbór baptystów dnia siódmego w Ameryce Północnej.

W XVII i XVIII wieku żyło w Anglii wielu wybitnych baptystów dnia siódmego, m.in. autorzy hymnów — Joseph Stennett i Samuel Stennett, a także leksykograf — Nathanael Bailey.

Zobacz kolejny rozdział: II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)

Widok na ambonę
pierwszego zboru baptystów dnia siódmego w Newport, Rhode Island —
pierwszego zboru sabatariańskiego w historii Ameryki

Pierwszy amerykański zbór. Pierwszymi baptystami dnia siódmego w Ameryce Północnej byli Stephen i Anne Mumfordowie. Przybyli oni do Newport w Rhode Island w 1664 r. Nie znajdując żadnej sabatariańskiej społeczności baptystycznej, uczestniczyli w nabożeństwach pierwszego zboru baptystów w Newport, którego pastorem był John Clarke. Członkowie tej społeczności — Samuel i Tacy Hubbardowie, postanowili wystąpić ze zboru i wraz z Mumfordami i czterema innymi osobami zdecydowali o organizacji własnych nabożeństw. W 1671 r. powstał pierwszy w Ameryce zbór baptystów dnia siódmego z siedzibą w Newport, Rhode Island. Od tego czasu zaczęły pojawiać się kolejne zbory w Nowej Anglii. Swoistym centrum działań w latach 90. XVII stulecia stała się Pensylwania. Na początku wieku XVIII niektóre zbory w New Jersey zaczęły identyfikować się z baptystami dnia siódmego. Sabatarianizm rozprzestrzenił się wkrótce do Connecticut i Nowego Jorku, a także na południe — do Wirginii i Karoliny. Zbory te w krótkim czasie nawiązały ze sobą kontakt i rozpoczęły współpracę.

Niemieccy baptyści dnia siódmego. Niektórzy spośród zamieszkałych w Pensylwanii niemieckich pietystów uznali sobotę za dzień święty. Z tego źródła wywodzi się niemiecka wspólnota baptystów dnia siódmego z Ephrata, założona w 1735 r. Niemieckie Stowarzyszenie Religijne Baptystów Dnia Siódmego zostało powołane w 1814 r.

Wojna o niepodległość. Baptyści dnia siódmego byli mocno zaangażowani w wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Jedynie kilku wiernych sprzeciwiło się wojnie w zgodzie z własnym sumieniem. Większość jednak wspierała walkę o niepodległość i dała temu wyraz w służbie w Armii Kontynentalnej.

Wybitna postać tego okresu — Samuel Ward, był jednocześnie najsłynniejszym działaczem patriotycznym pośród baptystów dnia siódmego. Należał on do zboru baptystów dnia siódmego w Westerly. Samuel Ward był gubernatorem Rhode Island, bliskim przyjacielem i korespondentem generała Nathanaela Greene’a oraz delegatem do Kongresu Kontynentalnego z Rhode Island. W Kongresie poparł on gotowość militarną i, gdyby nie śmierć na ospę, jego podpis znalazłby się na Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych.

Samuel Ward

Wojna wywierała silny wpływ na niektóre zbory. Po bitwie pod Brandywine Creek ranni z obu armii przeniesieni zostali do Ephrata, gdzie zaopiekowano się nimi. Zbór w Shrewsbury, w New Jersey, znajdował się niedaleko pola walki Monmouth; Newport znalazło się pod okupacją, zaś Piscataway, w New Jersey, zostało złupione przez Brytyjczyków.

Zobacz kolejny rozdział: III. Denominacja nabiera kształtów (Ameryka, 1790—1860)
Zobacz poprzedni rozdział: I. Początki (Anglia, 1590—1670)

Wyruszając na Zachód. Baptyści dnia siódmego byli nie tylko obserwatorami, ale też czynnymi uczestnikami owych przemian. Wielu z nich postanowiło wyruszyć na Zachód, najpierw do Zachodniego Nowego Jorku i Wirginii Zachodniej, a następnie na północny zachód, w rejon dzisiejszych stanów: Ohio i Wisconsin. Wszędzie, gdzie dotarli, zakładali zbory baptystów dnia siódmego. Pierwsi misjonarze baptystów dnia siódmego podróżując, pomagali w utrzymaniu kontaktu między rozproszonymi zborami, głosili Ewangelię o zbawieniu w Jezusie i, korzystając z okazji, zaznajamiali chrześcijan ze znaczeniem świętowania soboty.

Sylwetka pastora Henry’ego Clarke’a —
jednej z kluczowych dla organizacji Konferencji Generalnej osób

Denominacja. W miarę wzrostu liczby wiernych i zborów baptystów dnia siódmego, pojawiały się nowe potrzeby, szanse i wyzwania. Liczba zborów stale się powiększała i nadszedł czas, aby dać wyraz jedności między nimi poprzez utworzenie struktury zrzeszającej zbory i umożliwiającej im wzajemne wsparcie.

Milton Academy (późniejszy Milton College), Wisconsin

Kalendarium:

1802 — utworzenie Konferencji Generalnej Baptystów Dnia Siódmego, jako organu jednoczącego zbory we wspólnej wierze i składaniu świadectwa, przy pełnym zachowaniu dotychczasowego, starobaptystycznego ustroju kongregacjonalnego i pełnej autonomii lokalnych zborów.

1818 — utworzenie pierwszego towarzystwa misyjnego przez baptystów dnia siódmego.

1833 — wydanie «Exposé of Sentiments» jako podsumowania zasad wiary baptystów dnia siódmego.

1844 — powołanie istniejącego do dziś Towarzystwa Misyjnego Baptystów Dnia Siódmego i wysłanie pierwszych misjonarzy za granicę.

1844 — Amerykańskie Sabatariańskie Towarzystwo Traktatowe wydaje pierwszy numer czasopisma «The Sabbath Recorder», będącego w XIX wieku tygodnikiem, a obecnie wydawanym przez baptystów dnia siódmego jako miesięcznik.

1857 — otwarcie Alfred University w stanie Nowy Jork

1867 — otwarcie Milton College w stanie Wisconsin

1888 — otwarcie Salem College w Wirginii Zachodniej

George B. Utter —
pierwszy redaktor czasopisma «The Sabbath Recorder» (pełnił tą funkcję 25 lat)

Oprócz powołania uwzględnionych w kalendarium szkół wyższych, czas ten odznaczył się zwiększeniem nacisku na wychowanie religijne i wprowadzeniem regularnych szkół sobotnich w zborach baptystów dnia siódmego. Przed wojną secesyjną, zbory baptystów dnia siódmego obecne były już nie tylko na macierzystym wschodnim wybrzeżu, ale rozproszone istniały w nowoutworzonych stanach na zachodzie kraju.

Zobacz kolejny rozdział: IV. W stronę denominacji ogólnoświatowej (1850—dziś)
Zobacz poprzedni rozdział: II. Od Rhode Island do Independence (Ameryka, 1670—1790)